Anlatımın Oluşumu > Bağlaşıklık Bağdaşıklık

Anlatımın Oluşumu Konu Anlatımı

İletişimin doğru gelişebilmesi için anlatımda cümlelerimizin dil bilgisi kurallarına uy­gun olması ve cümleyi oluşturan sözcüklerin anlamca birbirini tamamlaması gerekir.
Bir parçada dil öğelerinin dil bilgisi kurallarına göre yan yana getirilmesine bağ­laşıklık (dil bilgisi bağıntısı) denir. Sabah-tan rastla-dı-m ben bir güzel-e

 

Bir anlatımı oluşturan sözcükler ya da cümleler arasındaki anlam bütünlüğüne bağdaşıklık denir.


"Bir ülkenin nüfusu o ülkenin en büyük zenginlik kaynağıdır." Bu cümleyi oluşturan sözcükler birbirini anlam olarak tamamlamıştır.

 

Sözcüklerin yeni bir anlam ifade etmek için bir araya gelerek oluşturduğu söz gruplarına bağdaştırma denir.

 

Bağdaştırma dilimizde yaygın olarak kullandığımız söz gruplarından, tamlama­lardan oluşursa, buna alışılmış bağdaştırma denir.

 

Sadece o parçadaki anlatım için oluşturulmuş; birbiriyle uyuşmayan sözcükler­le yapılmışsa buna alışılmamış bağdaştırma denir.

 

Örnek:

ÇALIKUŞU

 

Akşam yaklaşıyor, tepelerin arkasındaki boğazlara karanlık çökmeye başlıyordu. Yol hala bitip tükenmek bilmiyordu. Görünürde ne bir köy hatta ne bir ağaçlık...

 

İçimde yavaş yavaş bir korku uyanıyordu. Ya biz yolumuzun sonuna varmadan ge­ce olursa! Dağ başlarında bir başıma kalırsam!...

 

Reşat Nuri GÜNTEKİN

 

Alışılmamış bağdaştırmalar: ağrı düşünce, acı hayat

 

Alışılmış bağdaştırmalar: çürük elma, kuşların kanat çırpması, bir köy, bir ağaçlık, yolumuzun sonu

 

 

Sözcük, sözcük grupları ya da cümlelerin parçada bulunduğu yere göre farklı an­lamlar kazanmasına bağlam denir.

 

Bataklıklar yaz aylarında fıkır fıkır kaynar, kirli, pistir. Kokudan yanına yaklaşılmaz. Çürümüş saz, çürümüş ot, ağaç, kamış, çürümüş toprak kokar."

 

"gördüğü olay karşısında dehşete kapılmış, bütün duyguları çürümüştü."

 

"çürümüş" sözcüğü her iki cümlede de farklı anlamlar kazanmıştır.

 

 

** Yargı ve düşüncelerin oluşumunda iki yol izlenir.

 

a)   Tümevarım (Parçadan bütüne): Anlatımın özelden genele doğru izlenen bir yolla oluşturulmasıdır. Yardıma düşüncelerden yola çıkılır. Temel yargı oluşturu­lur.

 

b)   Tümdengelim (Bütünden parçaya): Anlatımın genelden özele doğru oluşturulmasıdır. Böyle anlatımlı paragraflarda önce ana düşünce ortaya konur. Yardımcı düşünceler ve örneklerle yargı destek­lenir.

 

Ortaya konan amaç ve amaca göre belirlenen anlatım biçimi ile düşüncenin na­sıl anlatılacağı tespit edildikten sonra paragraflar halinde anlatım gerçekleştiri­lir.

 

Örnek Soru:

"Bağlam"ın tanımı aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

A) Dil bilgisi bağıntısıdır.

B) Tamlamalar ve sözcük gruplarına denir.

C) Sözcüklerin cümle içindeki yerine göre anlam kazanmasıdır.

D) Yeni bir anlamı karşılamak için yan yana gelen sözcüklerin oluşturduğu gruptur.

E) Sözcüklerin cümle içinde birbirini anlam olarak tamamlamasıdır.

Cevap: C

 

Uygulama:

Bir gölge yer, pazar günü

Bu şehir ve tren sesi

Gök bildiğim bu mavilik

Oturduğum rahat koltuk

Beyaz örtüsü masanın

Elimin çizdiği kavis

Aşağıdaki soruları cevaplandırınız.

 

* Bağdaştırma nedir?

Yukarıdaki şiirde geçen bağdaştırmaları bulunuz.

Lütfen Konu Hakkındaki Yorumlarınızı Yazınız...

Yorum Yaz